Mükelleflerin Yurtdışı Çıkış Yasağı Kaldırıldı

  Yurtdışı çıkış yasağı, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da 5766 sayılı kanunla yapılan değişiklikle 06.06.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ihdas edilen bir koruma müessesesidir. Kısacası, bahsi geçen 6183 sayılı kanunun 32/A madde başlığı “Yurt Dışı Çıkış Tahdidi” idi ve vergi borcunu ödemeyenler yurt dışına çıkamama Tehdidi ile karşı karşıya kalmaktaydılar.

         Sözkonusu kanun maddesinin amacı, gerçek ve tüzelkişi mükelleflerin vadesinde ödemedikleri (ya da ödeyemedikleri) vergi borçları ve cezalarının zamanında tahsilini sağlamaktı. Vergi idaresi düzenlemenin, vergi alacaklarını tahsilde etkili olacağını düşünmüştü ve bunun neticesinde kanun hükmünün uygulamasında büyük titizlik gösterilmekteydi. Artık vergi borcu 100 bin TL’yi aşan mükellefler için yurt dışına çıkmak, her zamankinden daha zordu. www.muhasebenet.net

         2009 yılında Dünyada yaşanan küresel mali krizin etkisi, sınırlı da olsa, ülkemizde de yaşandı ve netice olarak ticari borçlarının yanında vergi borçlarını da ödeyemeyen mükellefler kervanına her geçen gün yeni katılımlar zuhur etti. Bunun sonucunda ise mükellefler, yurtdışına çıkış yasağı uygulaması ile yüzleştiler. Hatta iş seyahati nedeniyle yurtdışına çıkmak için havaalanına giden bazı mükellefler geri dönmek zorunda kalmaktaydılar.

         Geçtiğimiz Pazar günü, üzerinde yoğun tartışmaların yaşandığı Anasaya’nın 26 maddesinin değiştirilmesi ile ilgili yapılan referandum oylaması, vatandaşların evet oyu ile vize alarak kabul edildi. Yapılan değişikliklerin önemi ve referanduma katılım oranının yüksekliğinin demokrasi tarihimizde yeni bir kilometre taşı niteliği kazanacağı kuşkusuzdur. Bununla beraber, anayasa değişikliğinde toplumun tüm kesimini ilgilendiren düzenlemeler yer almakla birlikte; özellikle vergi mükelleflerini ilgilendiren 3’üncü maddesi aşağıdaki gibidir:

        "Vatandaşın yurtdışına çıkma hürriyeti ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir."

         Anayasa’nın değişmeden önceki halinde; “Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, vatandaşlık ödevi ya da ceza soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanabilir.” hükmü yer almaktaydı. Ancak yukarıda madde metninde yer aldığı gibi yeni düzenlemede “vatandaşlık ödevi” gibi bir ibare bulunmadığından, vergi borcu olan mükelleflere uygulanan yurt dışı çıkış yasağı, anayasal olarak hükmünü kaybetmiş oldu. Kısa süre içinde 6183 sayılı kanunda buna paralel olarak düzenlemenin yapılacağı beklenmektedir. Sonuç olarak yeni dönemde artık hiç kimseye vergi borcu nedeniyle yurtdışı çıkış yasağı uygulanamayacaktır. Ancak vergi kanunlarımıza göre suç teşkil eden fiillerden (sahte belge düzenleme ve kullanma, defter-belgeyi yoketme-gizleme v.b.) dolayı hakim kararı ile yurtdışı çıkış yasağı uygulanabilecektir.

         Mali idarenin uygulamış olduğu bu düzenlemenin kamu alacağının tahsilini hızlandırdığı kabul edilse bile, vatandaşların anayasa ile güvence altına alınan seyahat özgürlüğünü kısıtladığı şüphesizdir. Anayasa değişikliğinin vergi mükelleflerine de yansıması bu şekilde olmuş oldu.

Mahmut SUÇİÇEK
Vergi Denetmeni
mahmutsucicek@gmail.com